Hajm:
AAA
Rang: CCC
Rasmlar: YoqishO'chirish
Oddiy ko'rinish
Qidirish
Bizning manzil:
100011, Toshkent shahri, Xadra mavzesi, 33
+ (998 71) 232-50-42
Ishonch telefonlari:
+ (998 71) 232-50-54

Array
(
    [0] => Array
        (
            [TEXT] => Asosiy
            [LINK] => /uz/index.php
            [SELECTED] => 
            [PERMISSION] => R
            [ADDITIONAL_LINKS] => Array
                (
                )

            [ITEM_TYPE] => P
            [ITEM_INDEX] => 0
            [PARAMS] => Array
                (
                )

            [DEPTH_LEVEL] => 1
            [IS_PARENT] => 
        )

    [1] => Array
        (
            [TEXT] => Agentlik haqida
            [LINK] => /uz/about/
            [SELECTED] => 
            [PERMISSION] => R
            [ADDITIONAL_LINKS] => Array
                (
                )

            [ITEM_TYPE] => D
            [ITEM_INDEX] => 1
            [PARAMS] => Array
                (
                )

            [DEPTH_LEVEL] => 1
            [IS_PARENT] => 1
        )

    [2] => Array
        (
            [TEXT] => Agentlik haqida
            [LINK] => /uz/about/agentlik-haqida
            [SELECTED] => 
            [PERMISSION] => R
            [ADDITIONAL_LINKS] => Array
                (
                )

            [ITEM_TYPE] => P
            [ITEM_INDEX] => 0
            [PARAMS] => Array
                (
                )

            [DEPTH_LEVEL] => 2
            [IS_PARENT] => 
        )

    [3] => Array
        (
            [TEXT] => Agentlik tuzilmasi
            [LINK] => /uz/about/agentlik-tuzilmasi/
            [SELECTED] => 
            [PERMISSION] => R
            [ADDITIONAL_LINKS] => Array
                (
                )

            [ITEM_TYPE] => D
            [ITEM_INDEX] => 1
            [PARAMS] => Array
                (
                )

            [DEPTH_LEVEL] => 2
            [IS_PARENT] => 
        )

    [4] => Array
        (
            [TEXT] => Rahbariyat
            [LINK] => /uz/about/rahbariyat/
            [SELECTED] => 
            [PERMISSION] => R
            [ADDITIONAL_LINKS] => Array
                (
                )

            [ITEM_TYPE] => D
            [ITEM_INDEX] => 2
            [PARAMS] => Array
                (
                )

            [DEPTH_LEVEL] => 2
            [IS_PARENT] => 
        )

    [5] => Array
        (
            [TEXT] => Agentlik bo'limlari
            [LINK] => /uz/about/agentlik-b-limlari/
            [SELECTED] => 
            [PERMISSION] => R
            [ADDITIONAL_LINKS] => Array
                (
                )

            [ITEM_TYPE] => D
            [ITEM_INDEX] => 3
            [PARAMS] => Array
                (
                )

            [DEPTH_LEVEL] => 2
            [IS_PARENT] => 
        )

    [6] => Array
        (
            [TEXT] => «IP CENTER» o'quv markazi
            [LINK] => /uz/about/ip-center-o-quv-markazi/
            [SELECTED] => 
            [PERMISSION] => R
            [ADDITIONAL_LINKS] => Array
                (
                )

            [ITEM_TYPE] => D
            [ITEM_INDEX] => 4
            [PARAMS] => Array
                (
                )

            [DEPTH_LEVEL] => 2
            [IS_PARENT] => 
        )

    [7] => Array
        (
            [TEXT] => Ilmiy texnik kengash
            [LINK] => /uz/about/ilmiy-texnik-kengash/
            [SELECTED] => 
            [PERMISSION] => R
            [ADDITIONAL_LINKS] => Array
                (
                )

            [ITEM_TYPE] => D
            [ITEM_INDEX] => 5
            [PARAMS] => Array
                (
                )

            [DEPTH_LEVEL] => 2
            [IS_PARENT] => 
        )

    [8] => Array
        (
            [TEXT] => Apellyatsiya kengashi
            [LINK] => /uz/about/apellyatsiya-kengashi/
            [SELECTED] => 
            [PERMISSION] => R
            [ADDITIONAL_LINKS] => Array
                (
                )

            [ITEM_TYPE] => D
            [ITEM_INDEX] => 6
            [PARAMS] => Array
                (
                )

            [DEPTH_LEVEL] => 2
            [IS_PARENT] => 
        )

    [9] => Array
        (
            [TEXT] => Jamoatchilik kengashi
            [LINK] => /uz/about/jamoatchilik-kengashi
            [SELECTED] => 
            [PERMISSION] => R
            [ADDITIONAL_LINKS] => Array
                (
                )

            [ITEM_TYPE] => P
            [ITEM_INDEX] => 7
            [PARAMS] => Array
                (
                )

            [DEPTH_LEVEL] => 2
            [IS_PARENT] => 
        )

    [10] => Array
        (
            [TEXT] => Tadbirlar (Ma'ruzalar)
            [LINK] => /uz/about/tadbirlar-va-ma-ruzalar
            [SELECTED] => 
            [PERMISSION] => R
            [ADDITIONAL_LINKS] => Array
                (
                )

            [ITEM_TYPE] => P
            [ITEM_INDEX] => 8
            [PARAMS] => Array
                (
                )

            [DEPTH_LEVEL] => 2
            [IS_PARENT] => 
        )

    [11] => Array
        (
            [TEXT] => Davlat patent fondi
            [LINK] => /uz/about/davlat-patent-fondi/
            [SELECTED] => 
            [PERMISSION] => R
            [ADDITIONAL_LINKS] => Array
                (
                )

            [ITEM_TYPE] => D
            [ITEM_INDEX] => 9
            [PARAMS] => Array
                (
                )

            [DEPTH_LEVEL] => 2
            [IS_PARENT] => 
        )

    [12] => Array
        (
            [TEXT] => Hizmatlar uchun to'lov rekvizitlari
            [LINK] => /uz/about/hizmatlar-uchun-tolov-rekvizitlari/
            [SELECTED] => 
            [PERMISSION] => R
            [ADDITIONAL_LINKS] => Array
                (
                )

            [ITEM_TYPE] => D
            [ITEM_INDEX] => 10
            [PARAMS] => Array
                (
                )

            [DEPTH_LEVEL] => 2
            [IS_PARENT] => 
        )

    [13] => Array
        (
            [TEXT] => Bo’sh ish o'rinlari
            [LINK] => /uz/about/bosh-ish-orinlari/
            [SELECTED] => 
            [PERMISSION] => R
            [ADDITIONAL_LINKS] => Array
                (
                )

            [ITEM_TYPE] => D
            [ITEM_INDEX] => 11
            [PARAMS] => Array
                (
                )

            [DEPTH_LEVEL] => 2
            [IS_PARENT] => 
        )

    [14] => Array
        (
            [TEXT] => Sayt xaritasi
            [LINK] => /uz/about/sayt-xaritasi
            [SELECTED] => 
            [PERMISSION] => R
            [ADDITIONAL_LINKS] => Array
                (
                )

            [ITEM_TYPE] => P
            [ITEM_INDEX] => 12
            [PARAMS] => Array
                (
                )

            [DEPTH_LEVEL] => 2
            [IS_PARENT] => 
        )

    [15] => Array
        (
            [TEXT] => Mukofotlangan xodimlar
            [LINK] => /uz/about/mukofotlangan-xodimlar/
            [SELECTED] => 
            [PERMISSION] => R
            [ADDITIONAL_LINKS] => Array
                (
                )

            [ITEM_TYPE] => D
            [ITEM_INDEX] => 13
            [PARAMS] => Array
                (
                )

            [DEPTH_LEVEL] => 2
            [IS_PARENT] => 
        )

    [16] => Array
        (
            [TEXT] => Faoliyat
            [LINK] => /uz/services/
            [SELECTED] => 
            [PERMISSION] => R
            [ADDITIONAL_LINKS] => Array
                (
                )

            [ITEM_TYPE] => D
            [ITEM_INDEX] => 2
            [PARAMS] => Array
                (
                )

            [DEPTH_LEVEL] => 1
            [IS_PARENT] => 1
        )

    [17] => Array
        (
            [TEXT] => Intellektual mulk 
            [LINK] => /uz/services/intellektual-mulk-/
            [SELECTED] => 
            [PERMISSION] => R
            [ADDITIONAL_LINKS] => Array
                (
                )

            [ITEM_TYPE] => D
            [ITEM_INDEX] => 0
            [PARAMS] => Array
                (
                )

            [DEPTH_LEVEL] => 2
            [IS_PARENT] => 
        )

    [18] => Array
        (
            [TEXT] => Patent vakillari
            [LINK] => /uz/services/patent-vakillari/
            [SELECTED] => 
            [PERMISSION] => R
            [ADDITIONAL_LINKS] => Array
                (
                )

            [ITEM_TYPE] => D
            [ITEM_INDEX] => 1
            [PARAMS] => Array
                (
                )

            [DEPTH_LEVEL] => 2
            [IS_PARENT] => 
        )

    [19] => Array
        (
            [TEXT] => Xalqaro hamkorlik
            [LINK] => /uz/services/idoralararo-hamkorlik/
            [SELECTED] => 
            [PERMISSION] => R
            [ADDITIONAL_LINKS] => Array
                (
                )

            [ITEM_TYPE] => D
            [ITEM_INDEX] => 2
            [PARAMS] => Array
                (
                )

            [DEPTH_LEVEL] => 2
            [IS_PARENT] => 
        )

    [20] => Array
        (
            [TEXT] => Korrupsiyaga qarshi kurash
            [LINK] => /uz/services/korrupsiyaga-qarshi-kurash
            [SELECTED] => 
            [PERMISSION] => R
            [ADDITIONAL_LINKS] => Array
                (
                )

            [ITEM_TYPE] => P
            [ITEM_INDEX] => 3
            [PARAMS] => Array
                (
                )

            [DEPTH_LEVEL] => 2
            [IS_PARENT] => 
        )

    [21] => Array
        (
            [TEXT] => Sud amaliyoti 
            [LINK] => /uz/services/sud-amaliyoti-/
            [SELECTED] => 
            [PERMISSION] => R
            [ADDITIONAL_LINKS] => Array
                (
                )

            [ITEM_TYPE] => D
            [ITEM_INDEX] => 4
            [PARAMS] => Array
                (
                )

            [DEPTH_LEVEL] => 2
            [IS_PARENT] => 
        )

    [22] => Array
        (
            [TEXT] => Statistik va tahliliy ma’lumotlar
            [LINK] => /uz/services/statistik-malumotlar/
            [SELECTED] => 
            [PERMISSION] => R
            [ADDITIONAL_LINKS] => Array
                (
                )

            [ITEM_TYPE] => D
            [ITEM_INDEX] => 5
            [PARAMS] => Array
                (
                )

            [DEPTH_LEVEL] => 2
            [IS_PARENT] => 
        )

    [23] => Array
        (
            [TEXT] => E'lonlar va tenderlar
            [LINK] => /uz/services/e-lonlar-va-tenderlar/
            [SELECTED] => 
            [PERMISSION] => R
            [ADDITIONAL_LINKS] => Array
                (
                )

            [ITEM_TYPE] => D
            [ITEM_INDEX] => 6
            [PARAMS] => Array
                (
                )

            [DEPTH_LEVEL] => 2
            [IS_PARENT] => 
        )

    [24] => Array
        (
            [TEXT] => TIQQM
            [LINK] => http://ipcenter.uz/site/map
            [SELECTED] => 
            [PERMISSION] => Z
            [ADDITIONAL_LINKS] => Array
                (
                )

            [ITEM_TYPE] => P
            [ITEM_INDEX] => 7
            [PARAMS] => Array
                (
                )

            [DEPTH_LEVEL] => 2
            [IS_PARENT] => 
        )

    [25] => Array
        (
            [TEXT] => Litsenziyalash
            [LINK] => /uz/services/lisenziyalash/
            [SELECTED] => 
            [PERMISSION] => R
            [ADDITIONAL_LINKS] => Array
                (
                )

            [ITEM_TYPE] => D
            [ITEM_INDEX] => 8
            [PARAMS] => Array
                (
                )

            [DEPTH_LEVEL] => 2
            [IS_PARENT] => 
        )

    [26] => Array
        (
            [TEXT] => Apellyatsiya kengashi  qarorlari
            [LINK] => /uz/services/apellyatsiya-kengashi-qarorlari/
            [SELECTED] => 
            [PERMISSION] => R
            [ADDITIONAL_LINKS] => Array
                (
                )

            [ITEM_TYPE] => D
            [ITEM_INDEX] => 9
            [PARAMS] => Array
                (
                )

            [DEPTH_LEVEL] => 2
            [IS_PARENT] => 
        )

    [27] => Array
        (
            [TEXT] => Xalqaro tashkilotlar
            [LINK] => /uz/services/halqaro-tashkilotlar/
            [SELECTED] => 
            [PERMISSION] => R
            [ADDITIONAL_LINKS] => Array
                (
                )

            [ITEM_TYPE] => D
            [ITEM_INDEX] => 10
            [PARAMS] => Array
                (
                )

            [DEPTH_LEVEL] => 2
            [IS_PARENT] => 
        )

    [28] => Array
        (
            [TEXT] => Elektron-hukumat
            [LINK] => /uz/services/elektron-xukumat/
            [SELECTED] => 
            [PERMISSION] => R
            [ADDITIONAL_LINKS] => Array
                (
                )

            [ITEM_TYPE] => D
            [ITEM_INDEX] => 11
            [PARAMS] => Array
                (
                )

            [DEPTH_LEVEL] => 2
            [IS_PARENT] => 
        )

    [29] => Array
        (
            [TEXT] => Fuqarolar murojaati
            [LINK] => /uz/services/fuqarolar-murojaati/
            [SELECTED] => 
            [PERMISSION] => R
            [ADDITIONAL_LINKS] => Array
                (
                )

            [ITEM_TYPE] => D
            [ITEM_INDEX] => 12
            [PARAMS] => Array
                (
                )

            [DEPTH_LEVEL] => 2
            [IS_PARENT] => 
        )

    [30] => Array
        (
            [TEXT] => Ochiq ma'lumotlar
            [LINK] => /uz/services/ochiq-ma-lumotlar
            [SELECTED] => 
            [PERMISSION] => R
            [ADDITIONAL_LINKS] => Array
                (
                )

            [ITEM_TYPE] => P
            [ITEM_INDEX] => 13
            [PARAMS] => Array
                (
                )

            [DEPTH_LEVEL] => 2
            [IS_PARENT] => 
        )

    [31] => Array
        (
            [TEXT] => Davlat xizmatlari
            [LINK] => /uz/services/davlat-xizmatlari
            [SELECTED] => 
            [PERMISSION] => R
            [ADDITIONAL_LINKS] => Array
                (
                )

            [ITEM_TYPE] => P
            [ITEM_INDEX] => 14
            [PARAMS] => Array
                (
                )

            [DEPTH_LEVEL] => 2
            [IS_PARENT] => 
        )

    [32] => Array
        (
            [TEXT] => Taniqli xorijiy savdo belgilarining ro'yxati
            [LINK] => /uz/services/brands.php
            [SELECTED] => 
            [PERMISSION] => R
            [ADDITIONAL_LINKS] => Array
                (
                )

            [ITEM_TYPE] => P
            [ITEM_INDEX] => 15
            [PARAMS] => Array
                (
                )

            [DEPTH_LEVEL] => 2
            [IS_PARENT] => 
        )

    [33] => Array
        (
            [TEXT] => Me'yoriy huquqiy hujjatlar
            [LINK] => /uz/regulatory/
            [SELECTED] => 
            [PERMISSION] => R
            [ADDITIONAL_LINKS] => Array
                (
                )

            [ITEM_TYPE] => D
            [ITEM_INDEX] => 3
            [PARAMS] => Array
                (
                )

            [DEPTH_LEVEL] => 1
            [IS_PARENT] => 1
        )

    [34] => Array
        (
            [TEXT] => Xalqaro me'yoriy huquqiy hujjatlar
            [LINK] => /uz/regulatory/xalqaro-me-yoriy-huquqiy-hujjatlar
            [SELECTED] => 
            [PERMISSION] => R
            [ADDITIONAL_LINKS] => Array
                (
                )

            [ITEM_TYPE] => P
            [ITEM_INDEX] => 0
            [PARAMS] => Array
                (
                )

            [DEPTH_LEVEL] => 2
            [IS_PARENT] => 
        )

    [35] => Array
        (
            [TEXT] => O'zbekiston Respublikasi qonunlari
            [LINK] => /uz/regulatory/qonunlar-va-qarorlar/
            [SELECTED] => 
            [PERMISSION] => R
            [ADDITIONAL_LINKS] => Array
                (
                )

            [ITEM_TYPE] => D
            [ITEM_INDEX] => 1
            [PARAMS] => Array
                (
                )

            [DEPTH_LEVEL] => 2
            [IS_PARENT] => 
        )

    [36] => Array
        (
            [TEXT] => O'zbekiston Respublikasi Prezidentining qaror va farmonlari
            [LINK] => /uz/regulatory/o-zbekiston-respublikasi-prezidenti-qaror-va-farmonlari
            [SELECTED] => 
            [PERMISSION] => R
            [ADDITIONAL_LINKS] => Array
                (
                )

            [ITEM_TYPE] => P
            [ITEM_INDEX] => 2
            [PARAMS] => Array
                (
                )

            [DEPTH_LEVEL] => 2
            [IS_PARENT] => 
        )

    [37] => Array
        (
            [TEXT] => O'zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarorlari
            [LINK] => /uz/regulatory/o-zbekiston-respublikasi-vazirlar-mahkamasining-qarorlari
            [SELECTED] => 
            [PERMISSION] => R
            [ADDITIONAL_LINKS] => Array
                (
                )

            [ITEM_TYPE] => P
            [ITEM_INDEX] => 3
            [PARAMS] => Array
                (
                )

            [DEPTH_LEVEL] => 2
            [IS_PARENT] => 
        )

    [38] => Array
        (
            [TEXT] => Sohaga oid hujjatlar
            [LINK] => /uz/regulatory/sohaga-oid-hujjatlar/
            [SELECTED] => 
            [PERMISSION] => R
            [ADDITIONAL_LINKS] => Array
                (
                )

            [ITEM_TYPE] => D
            [ITEM_INDEX] => 4
            [PARAMS] => Array
                (
                )

            [DEPTH_LEVEL] => 2
            [IS_PARENT] => 
        )

    [39] => Array
        (
            [TEXT] => O'z kuchini yo'qotgan hujjatlar
            [LINK] => /uz/regulatory/oz-kuchini-yoqotgan-hujjatlar/
            [SELECTED] => 
            [PERMISSION] => R
            [ADDITIONAL_LINKS] => Array
                (
                )

            [ITEM_TYPE] => D
            [ITEM_INDEX] => 5
            [PARAMS] => Array
                (
                )

            [DEPTH_LEVEL] => 2
            [IS_PARENT] => 
        )

    [40] => Array
        (
            [TEXT] => Ishlab chiqilayotgan qonun hujjatlari loyihalari
            [LINK] => /uz/regulatory/ishlab-chiqilayotgan-qonun-hujjatlari-loyihalari/
            [SELECTED] => 
            [PERMISSION] => R
            [ADDITIONAL_LINKS] => Array
                (
                )

            [ITEM_TYPE] => D
            [ITEM_INDEX] => 6
            [PARAMS] => Array
                (
                )

            [DEPTH_LEVEL] => 2
            [IS_PARENT] => 
        )

    [41] => Array
        (
            [TEXT] => Tariflar va bojlar
            [LINK] => /uz/regulatory/tariflar-va-bojlar
            [SELECTED] => 
            [PERMISSION] => R
            [ADDITIONAL_LINKS] => Array
                (
                )

            [ITEM_TYPE] => P
            [ITEM_INDEX] => 7
            [PARAMS] => Array
                (
                )

            [DEPTH_LEVEL] => 2
            [IS_PARENT] => 
        )

    [42] => Array
        (
            [TEXT] => Xizmatlar
            [LINK] => /uz/gosserv/
            [SELECTED] => 
            [PERMISSION] => R
            [ADDITIONAL_LINKS] => Array
                (
                )

            [ITEM_TYPE] => D
            [ITEM_INDEX] => 4
            [PARAMS] => Array
                (
                )

            [DEPTH_LEVEL] => 1
            [IS_PARENT] => 1
        )

    [43] => Array
        (
            [TEXT] => Ixtirolar
            [LINK] => /uz/gosserv/402/
            [SELECTED] => 
            [PERMISSION] => R
            [ADDITIONAL_LINKS] => Array
                (
                    [0] => 402/
                )

            [ITEM_TYPE] => D
            [ITEM_INDEX] => 0
            [PARAMS] => Array
                (
                    [FROM_IBLOCK] => 1
                    [IS_PARENT] => 
                    [DEPTH_LEVEL] => 1
                )

            [DEPTH_LEVEL] => 2
            [IS_PARENT] => 
        )

    [44] => Array
        (
            [TEXT] => EHM uchun dasturlar va ma'lumotlar bazasi
            [LINK] => /uz/gosserv/399/
            [SELECTED] => 
            [PERMISSION] => R
            [ADDITIONAL_LINKS] => Array
                (
                    [0] => 399/
                )

            [ITEM_TYPE] => D
            [ITEM_INDEX] => 1
            [PARAMS] => Array
                (
                    [FROM_IBLOCK] => 1
                    [IS_PARENT] => 
                    [DEPTH_LEVEL] => 1
                )

            [DEPTH_LEVEL] => 2
            [IS_PARENT] => 
        )

    [45] => Array
        (
            [TEXT] => Foydali modellar
            [LINK] => /uz/gosserv/410/
            [SELECTED] => 
            [PERMISSION] => R
            [ADDITIONAL_LINKS] => Array
                (
                    [0] => 410/
                )

            [ITEM_TYPE] => D
            [ITEM_INDEX] => 2
            [PARAMS] => Array
                (
                    [FROM_IBLOCK] => 1
                    [IS_PARENT] => 
                    [DEPTH_LEVEL] => 1
                )

            [DEPTH_LEVEL] => 2
            [IS_PARENT] => 
        )

    [46] => Array
        (
            [TEXT] => Integral mikrosxemalar topologiyalari
            [LINK] => /uz/gosserv/405/
            [SELECTED] => 
            [PERMISSION] => R
            [ADDITIONAL_LINKS] => Array
                (
                    [0] => 405/
                )

            [ITEM_TYPE] => D
            [ITEM_INDEX] => 3
            [PARAMS] => Array
                (
                    [FROM_IBLOCK] => 1
                    [IS_PARENT] => 
                    [DEPTH_LEVEL] => 1
                )

            [DEPTH_LEVEL] => 2
            [IS_PARENT] => 
        )

    [47] => Array
        (
            [TEXT] => Sanoat na'munalari
            [LINK] => /uz/gosserv/409/
            [SELECTED] => 
            [PERMISSION] => R
            [ADDITIONAL_LINKS] => Array
                (
                    [0] => 409/
                )

            [ITEM_TYPE] => D
            [ITEM_INDEX] => 4
            [PARAMS] => Array
                (
                    [FROM_IBLOCK] => 1
                    [IS_PARENT] => 
                    [DEPTH_LEVEL] => 1
                )

            [DEPTH_LEVEL] => 2
            [IS_PARENT] => 
        )

    [48] => Array
        (
            [TEXT] => Seleksiya yutuqlari
            [LINK] => /uz/gosserv/408/
            [SELECTED] => 
            [PERMISSION] => R
            [ADDITIONAL_LINKS] => Array
                (
                    [0] => 408/
                )

            [ITEM_TYPE] => D
            [ITEM_INDEX] => 5
            [PARAMS] => Array
                (
                    [FROM_IBLOCK] => 1
                    [IS_PARENT] => 
                    [DEPTH_LEVEL] => 1
                )

            [DEPTH_LEVEL] => 2
            [IS_PARENT] => 
        )

    [49] => Array
        (
            [TEXT] => Tovar belgilari, xizmat ko'rsatish belgilari
            [LINK] => /uz/gosserv/407/
            [SELECTED] => 
            [PERMISSION] => R
            [ADDITIONAL_LINKS] => Array
                (
                    [0] => 407/
                )

            [ITEM_TYPE] => D
            [ITEM_INDEX] => 6
            [PARAMS] => Array
                (
                    [FROM_IBLOCK] => 1
                    [IS_PARENT] => 
                    [DEPTH_LEVEL] => 1
                )

            [DEPTH_LEVEL] => 2
            [IS_PARENT] => 
        )

    [50] => Array
        (
            [TEXT] => Tovar kelib chiqqan joy nomi
            [LINK] => /uz/gosserv/433/
            [SELECTED] => 
            [PERMISSION] => R
            [ADDITIONAL_LINKS] => Array
                (
                    [0] => 433/
                )

            [ITEM_TYPE] => D
            [ITEM_INDEX] => 7
            [PARAMS] => Array
                (
                    [FROM_IBLOCK] => 1
                    [IS_PARENT] => 
                    [DEPTH_LEVEL] => 1
                )

            [DEPTH_LEVEL] => 2
            [IS_PARENT] => 
        )

    [51] => Array
        (
            [TEXT] => Bog'lanish
            [LINK] => /uz/contacts/
            [SELECTED] => 
            [PERMISSION] => R
            [ADDITIONAL_LINKS] => Array
                (
                )

            [ITEM_TYPE] => D
            [ITEM_INDEX] => 5
            [PARAMS] => Array
                (
                )

            [DEPTH_LEVEL] => 1
            [IS_PARENT] => 1
        )

    [52] => Array
        (
            [TEXT] => Manzil
            [LINK] => /uz/contacts/manzil/
            [SELECTED] => 
            [PERMISSION] => R
            [ADDITIONAL_LINKS] => Array
                (
                )

            [ITEM_TYPE] => D
            [ITEM_INDEX] => 0
            [PARAMS] => Array
                (
                )

            [DEPTH_LEVEL] => 2
            [IS_PARENT] => 
        )

    [53] => Array
        (
            [TEXT] => O'tish sxemasi
            [LINK] => /uz/contacts/otish-sxemasi/
            [SELECTED] => 
            [PERMISSION] => R
            [ADDITIONAL_LINKS] => Array
                (
                )

            [ITEM_TYPE] => D
            [ITEM_INDEX] => 1
            [PARAMS] => Array
                (
                )

            [DEPTH_LEVEL] => 2
            [IS_PARENT] => 
        )

    [54] => Array
        (
            [TEXT] => Ishonch telefoni
            [LINK] => /uz/feedback/ishonch-telefonlari/
            [SELECTED] => 
            [PERMISSION] => R
            [ADDITIONAL_LINKS] => Array
                (
                )

            [ITEM_TYPE] => D
            [ITEM_INDEX] => 2
            [PARAMS] => Array
                (
                )

            [DEPTH_LEVEL] => 2
            [IS_PARENT] => 
        )

    [55] => Array
        (
            [TEXT] => Yagona telefon xizmati
            [LINK] => /uz/feedback/yagona-telefon-xizmati/
            [SELECTED] => 
            [PERMISSION] => R
            [ADDITIONAL_LINKS] => Array
                (
                )

            [ITEM_TYPE] => D
            [ITEM_INDEX] => 3
            [PARAMS] => Array
                (
                )

            [DEPTH_LEVEL] => 2
            [IS_PARENT] => 
        )

    [56] => Array
        (
            [TEXT] => Murojaatlar statistikasi
            [LINK] => /uz/feedback/murojaatlar-statistikasi/
            [SELECTED] => 
            [PERMISSION] => R
            [ADDITIONAL_LINKS] => Array
                (
                )

            [ITEM_TYPE] => D
            [ITEM_INDEX] => 4
            [PARAMS] => Array
                (
                )

            [DEPTH_LEVEL] => 2
            [IS_PARENT] => 
        )

    [57] => Array
        (
            [TEXT] => Apelyatsiyani ko'rib chiqish tartibi
            [LINK] => /uz/feedback/apellyatsiyani-ko-rib-chiqish-tartibi
            [SELECTED] => 
            [PERMISSION] => R
            [ADDITIONAL_LINKS] => Array
                (
                )

            [ITEM_TYPE] => P
            [ITEM_INDEX] => 5
            [PARAMS] => Array
                (
                )

            [DEPTH_LEVEL] => 2
            [IS_PARENT] => 
        )

    [58] => Array
        (
            [TEXT] => Jismоniy vа yuridik shахslаrni qаbul qilish jadvali
            [LINK] => /uz/feedback/jismoniy-va-yuridik-shakhslarni-qabul-qilish-jadvali/
            [SELECTED] => 
            [PERMISSION] => R
            [ADDITIONAL_LINKS] => Array
                (
                )

            [ITEM_TYPE] => D
            [ITEM_INDEX] => 6
            [PARAMS] => Array
                (
                )

            [DEPTH_LEVEL] => 2
            [IS_PARENT] => 
        )

    [59] => Array
        (
            [TEXT] => Agentlikka murojaat yuborish
            [LINK] => https://pm.gov.uz/oz#/authorities/4/35/_apply 
            [SELECTED] => 
            [PERMISSION] => Z
            [ADDITIONAL_LINKS] => Array
                (
                )

            [ITEM_TYPE] => P
            [ITEM_INDEX] => 7
            [PARAMS] => Array
                (
                )

            [DEPTH_LEVEL] => 2
            [IS_PARENT] => 
        )

    [60] => Array
        (
            [TEXT] => Axborot xizmati
            [LINK] => /uz/exhibition/
            [SELECTED] => 
            [PERMISSION] => R
            [ADDITIONAL_LINKS] => Array
                (
                )

            [ITEM_TYPE] => D
            [ITEM_INDEX] => 6
            [PARAMS] => Array
                (
                )

            [DEPTH_LEVEL] => 1
            [IS_PARENT] => 1
        )

    [61] => Array
        (
            [TEXT] => Rahbariyatning chiqish va bayonnomalari
            [LINK] => /uz/exhibition/rahbariyatning-chiqish-va-bayonnomalari/
            [SELECTED] => 
            [PERMISSION] => R
            [ADDITIONAL_LINKS] => Array
                (
                )

            [ITEM_TYPE] => D
            [ITEM_INDEX] => 0
            [PARAMS] => Array
                (
                )

            [DEPTH_LEVEL] => 2
            [IS_PARENT] => 
        )

    [62] => Array
        (
            [TEXT] => Media reja va Press-relizlar
            [LINK] => /uz/exhibition/media-reja/
            [SELECTED] => 
            [PERMISSION] => R
            [ADDITIONAL_LINKS] => Array
                (
                )

            [ITEM_TYPE] => D
            [ITEM_INDEX] => 1
            [PARAMS] => Array
                (
                )

            [DEPTH_LEVEL] => 2
            [IS_PARENT] => 
        )

    [63] => Array
        (
            [TEXT] => E’lonlar, konkurslar va tenderlar
            [LINK] => /uz/exhibition/elonlar-konkurslar-va-tenderlar/
            [SELECTED] => 
            [PERMISSION] => R
            [ADDITIONAL_LINKS] => Array
                (
                )

            [ITEM_TYPE] => D
            [ITEM_INDEX] => 2
            [PARAMS] => Array
                (
                )

            [DEPTH_LEVEL] => 2
            [IS_PARENT] => 
        )

    [64] => Array
        (
            [TEXT] => OAV vakillarini akkreditasiyadan o’tkazish
            [LINK] => /uz/exhibition/oav-vakillarini-akkreditasiyadan-o-tkazish
            [SELECTED] => 
            [PERMISSION] => R
            [ADDITIONAL_LINKS] => Array
                (
                )

            [ITEM_TYPE] => P
            [ITEM_INDEX] => 3
            [PARAMS] => Array
                (
                )

            [DEPTH_LEVEL] => 2
            [IS_PARENT] => 
        )

    [65] => Array
        (
            [TEXT] => Agentlik nashrlari
            [LINK] => /uz/nashrlar/
            [SELECTED] => 
            [PERMISSION] => R
            [ADDITIONAL_LINKS] => Array
                (
                )

            [ITEM_TYPE] => D
            [ITEM_INDEX] => 4
            [PARAMS] => Array
                (
                )

            [DEPTH_LEVEL] => 2
            [IS_PARENT] => 
        )

    [66] => Array
        (
            [TEXT] => Foto va video galereya
            [LINK] => /uz/exhibition/foto-va-video-galereya/
            [SELECTED] => 
            [PERMISSION] => R
            [ADDITIONAL_LINKS] => Array
                (
                )

            [ITEM_TYPE] => D
            [ITEM_INDEX] => 5
            [PARAMS] => Array
                (
                )

            [DEPTH_LEVEL] => 2
            [IS_PARENT] => 
        )

    [67] => Array
        (
            [TEXT] => Axborot xizmati bilan bog’lanish
            [LINK] => /uz/exhibition/axborot-xizmati-bilan-bog-lanish/
            [SELECTED] => 
            [PERMISSION] => R
            [ADDITIONAL_LINKS] => Array
                (
                )

            [ITEM_TYPE] => D
            [ITEM_INDEX] => 6
            [PARAMS] => Array
                (
                )

            [DEPTH_LEVEL] => 2
            [IS_PARENT] => 
        )

    [68] => Array
        (
            [TEXT] => Agentlik faoliyatiga doir idoraviy hujjatlar
            [LINK] => /uz/exhibition/agentlik-faoliyatiga-doir-idoraviy-hujjatlar
            [SELECTED] => 
            [PERMISSION] => R
            [ADDITIONAL_LINKS] => Array
                (
                )

            [ITEM_TYPE] => P
            [ITEM_INDEX] => 7
            [PARAMS] => Array
                (
                )

            [DEPTH_LEVEL] => 2
            [IS_PARENT] => 
        )

    [69] => Array
        (
            [TEXT] => So'ragan edingiz
            [LINK] => /uz/exhibition/so-ragan-edingiz
            [SELECTED] => 
            [PERMISSION] => R
            [ADDITIONAL_LINKS] => Array
                (
                )

            [ITEM_TYPE] => P
            [ITEM_INDEX] => 8
            [PARAMS] => Array
                (
                )

            [DEPTH_LEVEL] => 2
            [IS_PARENT] => 
        )

)


Соғлом овқатланишни одатга айлантиринг

Соғлом овқатланишни одатга айлантиринг

Жаҳон соғлиқни сақлаш ташкилоти маълумотларига кўра, ҳозирги кунда дунёда 2 млрд. инсон темир моддаси, А витамини каби одам организми учун ўта зарур бўлган органик микроэлементларни талаб даражасида истеъмол қилмайди. Шу туфайли 150 миллиондан ортиқ болалар ўсиш ва ривожланишда орқада қолаётганлиги кузатилмоқда.

Инсоннинг соғлигини, унинг феъл-атворини белгилайдиган омил унинг тановул қилган овқатларидир.

Шарқ табобатчилигида қадимдан касалликлар биринчи навбатда овқат билан даволаб кўрилган. Овқатдан даво топилмаган ҳолатлардагина дори-дармон ва бошқа тиббий муолажалар буюрилган.


Маълумки, Ўзбекистон Республикаси Президентининг 10.11.2020 йилдаги “Аҳолининг соғлом овқатланишини таъминлаш бўйича қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида”ги қарор қабул қилинди. Бу чора-тадбир ўз навбатида аҳоли соғлом турмуш тарзини таъминлаш, Covid-19 пандемияси шароитида турли касалликларни олдини олиш, иммунитетни оширишга хизмат қилади.

Ҳозирги замон геронтологияси (юнонча «геронтос» сўзидан олинган бўлиб, “қари”, “кекса”), яъни тирик организмларнинг қариш жараёнини ўрганадиган фан олдида турган энг асосий муаммолардан бири - нотўғри овқатланишдан келиб чиқадиган бевақт қариликнинг олдини олишдир. Организмнинг барвақт қариши маҳсулотларни нотўғри истеъмол қилиш, овқатланиш нормаларига амал қилмаслик натижасида юзага келиши аллақачон исботланган. Аср вабоси сифатида тилга олинаётган юрак хасталиклари - ишемик инсулт, миокард инфаркти, стенокардия, атеросклерозни келтириб чиқарувчи энг асосий сабаб сифатида нотўғри овқатланиш, меъёридан ортиқ овқатланиш кабилар тилга олинаяпти.

Тиббиёт соҳасида олиб борилган илмий тадқиқотлар касалликларнинг 70 фоиз овқатланиш қоидаларига амал қилмаслик оқибатида келиб чиқишини кўрсатади.

Ўз вақтида ва меъёрида, зарур бўлганда эса пархезбоп таомлар истеъмол қилиш муҳим аҳамиятга эга. Овқатланиш тиббий нуқтаи назардан ёш, тана тузилиши, иқлим, мабодо касаллик бўлса унинг тури ва давридан келиб чиқиб хасталикнинг олдини олиш учун турли хил тартиб ва таркибда тавсия этилади. Лекин, кўпчилик «рационал овқатланиш» деганда, мазали, тўйимли, юқори калорияли таомларни истеъмол қилишни назарда тутадилар.


Аммо, дунёдаги етакчи илмий марказларда олиб борилган кузатувлар шуни кўрсатмоқдаки, юқори сифатли ун маҳсулотлари ва ҳайвон ёғидан тайёрланган таомлар ҳамда ширинликларни меъёридан ортиқ тановул қилиш юрак қон – томир ва бошқа қатор аъзоларни касалликлари пайдо бўлишига олиб келади. Чунки мазкур таомлар тана вазни ортиши – семизлик, қонда холестерин миқдорини ошиши, қон босимини кўтарилиши, миокард инфаркти, бош мияга қон қуйилиши, қандли диабетга мойиллик туғилишининг асосий сабабларидан бири ҳисобланади. Ушбу касалликлар эса меҳнат фаолияти сусайишига, ҳаёт сифатини ёмонлашишига ва бевақт ҳаётдан кўз юмиш ҳолатлари юз беришига сабаб бўлади.

Ёғли ва углеводга бой таомларни меъёридан ортиқ истеъмол қилиш оқсиллар, углеводлар, ёғлар ўртасидаги мувозанатни бузилишига замин яратади. Аксинча, сабзавот ва мевалар, сут маҳсулотларидан етарлича фойдаланилмаслик натижасида витаминлар, макро ва микроэлементлар етишмаслиги юзага келади. Буларни азалдан инсониятга маълум эканлигини милоддан олдинги тўрт юзинчи йилларда яшаган тиббиётнинг отаси ҳисобланмиш Гиппократни «Истеъмол қилаётган таомингиз дори вазифасини ўтасин, дорингиз таомдан иборат бўлсин» деб таъкидлагани ҳам тасдиқлайди.

Ўтмишда табиблар “одам боласининг ичига касаллик оғзидан киради” деганда айнан шуни назарда тутишган. Буюк бобокалонимиз Алишер Навоий «Сиҳат тиласанг кам е, иззат тиласанг кам де», деб бекорга таъкидламаганлар.

Овқатланиш тиббий нуқтаи назардан ёш, тана тузилиши, иқлим, мабодо касаллик бўлса унинг тури ва давридан келиб чиқиб хасталикнинг олдини олиш учун турли хил тартиб ва таркибда тавсия этилади. Шундагина инсон узоқ, соғлом ва фаровон умр кўриши мумкин. Организм меъёрида фаолият кўрсатиши учун 600 дан ортиқ озуқалар керак. Улардан тахминан 90 % шифобахш таъсирга эга бўлиб, жуда кам қисми тананинг ўзида яратилади ва аксарияти ташқаридан киради. Бунга фақат рационал овқатланиш орқалигина эришиш мумкин. Айрим кишилар тартибсиз, овқатланиш ритмига амал қилмасдан (эрта нахорда ёки кечқурун ётишдан олдин) таом истеъмол қиладилар. Лекин юқоридагидан фарқли ўлароқ истеъмол қилинадиган таомлар организм тикланишини таъминласа, йўқотилган энергияга бўлган талабни қондирса, таркибида зарур даражада оқсиллар, ёғлар, углеводлар, витаминлар, микро – макроэлементлар, ўсимлик толалари сақласа ҳамда озиқ – овқатлар ва уларнинг таркиби, миқдори ошқозон – ичак тизими ферментлари фаоллиги билан мос келса рационал овқатланиш деб аталади. 


Ҳозирги вақтда рационал овқатланиш назарияси негизида таом истеъмол қилишни мувозанатлаштирилган концепцияси ишлаб чиқилган. Унга асосан истеъмол қилинаётган озиқ – овқатлар таркибида инсон учун зарур даражадаги оқсиллар, ёғлар, углеводлар, витаминлар, минерал моддалар ва сув бўлиши керак. Бундай ёндошишнинг асосий моҳияти ҳар бир киши сарфлайдиган энергия организмга тушаётган қувватга мос келишидан, овқат таркибидаги моддаларни ўзаро мутаносиблигидан, овқатланишни маълум сон ва оралиқда бўлишидан иборат.

Ҳар бир кишининг бир кунда сарфлаётган энергияси асосий алмашинув, овқатнинг специфик - динамик таъсири ва фаолият тури мажмуасидан иборат. Асосий алмашинув қуввати – бу инсоннинг жисмоний тинч ҳолатда (масалан, уйқуда) ҳаётий муҳим жараёнлари (ҳужайраларда модда алмашинуви, нафас олиш, қон айланиши, овқат ҳазм бўлиши, асаб тизими) ва мушаклар тонусини қўллаб – қувватлаш учун зарур бўлган энергия.

Эркакларда асосий алмашинув кўрсаткичи аёлларга нисбатан 10 % кўпроқ. Шунингдек, уларда тана вазнининг бир кг га 1 соатда бир ккал энергия сарф этилса, аёлларда бу кўрсаткич 0,9 ккал га тенг. Маълумки, ёш улғайиб борган сари инсонда мушаклар кичрайиши кузатилади. Бинобарин, унга мос равишда асосий алмашинув кўрсаткичи ҳам камайиб боради. Совуқ иқлим шароитларида ва юқори ҳарорат билан кечадиган айрим касалликларда асосий алмашинув кўрсаткичлари бир мунча юқори бўлишини (тана ҳароратини 10 га ошиши энергияга бўлган талабни 10 – 15 % га кўтаради) эсда тутиш лозим.

Овқатни куннинг маълум вақтида истеъмол қилиш – бу шартли рефлекслар ҳосил бўлишига имкон яратади ҳамда ўз навбатида организмни овқат қабул қилишга тайёрлайди. Нонушта ва тушлик, тушлик ва кечки овқатлар оралиғидаги вақт 5 – 6 соатни ташкил этиши, мабодо уйқудан олдин овқатланиш иштиёқи бўлса камида 1,5 – 2 соат олдин таом қабул қилиш керак. ü Кунда 4 маротаба овқатланиш - унинг тахминан 25 % биринчи нонуштага, 15 % иккинчи нонуштага, 35 % тушликка, 25 % кечки овқатга тўғри келиши лозим. ü Овқатланганда унинг такрибий қисмига эътибор бериш жуда муҳим. Оқсилга бой озиқ – овқатлар асаб тизими қўзғалувчанлигини оширганлиги сабабли уларни куннинг биринчи ярмида яъни инсон фаол ҳаракатда бўлган даврда истеъмол қилиш маъқул. Акс ҳолда уйқуни қочиради ёки чуқур уйқу ҳолати юзага келишига тўсқинлик қилади. Кечки овқат кунлик овқатланишни кўп қисмини ташкил этганда ёғларнинг оксидланиши тўлиқ кузатилмай семиришга мойилликни келтириб чиқаради. Шунинг учун ҳар бир киши имкон кадар жисмоний фаол бўлишга ва рационал овқатланишга интилмоғи лозим.


Mediateka
YANGILIKLARGA OBUNA BO'LING!